15 Ağustos 2026 tarihli ve 33341 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik, araç kiralama sektöründe yeni bir dönem başlatıyor. 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek düzenleme, ticari araç kiralama faaliyetlerini kurumsal bir çerçeveye oturturken işletmeler için yetki belgesi, personel için ise mesleki yeterlilik şartları getiriyor.
Kamuoyunda en çok dikkat çeken düzenlemeler altı yaş ve 180 bin kilometre sınırı ile asgari araç şartı olsa da, sektörün insan kaynağını doğrudan ilgilendiren önemli bir değişiklik de gündemde. Kiralama sorumluları ve danışmanları için MYK onaylı Araç Kiralama Danışmanı Seviye 4 Mesleki Yeterlilik Belgesi.
Bu düzenleme Türkiye'de faaliyet gösteren her filo kiralama şirketindeki bütün çalışanları otomatik olarak belge almakla yükümlü hale getirmiyor; işletmenin yürüttüğü kiralama faaliyeti ile personelin görev tanımı birlikte değerlendiriliyor.
Yönetmelik neleri düzenliyor?
Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yönetmelik, yetki belgesi, kiralanabilecek araçların yaşı ve kilometresi, bakım ve sigorta koşulları, asgari filo büyüklüğü, depozito uygulaması, rezervasyon iptalleri, hasar süreçleri ve internet ilanları gibi geniş bir alanı kapsıyor.
Yetki belgesi, işletmenin bulunduğu yerdeki Ticaret İl Müdürlüğü tarafından Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi üzerinden düzenlenecek; her işletme için ayrı alınacak ve devredilemeyecek. İşletmelerin vergi mükellefi ve ilgili meslek odasına kayıtlı olması, faaliyet kayıtlarının araç kiralamayı içermesi ve belirlenen filo/araç kriterlerini karşılaması gerekiyor. Başvuruda bulunan kiralama sorumlusunun da Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olması şart.
Mesleki Yeterlilik Belgesi nedir?
Bu belge, herhangi bir özel kurs sertifikası değil. Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK) tarafından onaylanan 24UY0569-4 Araç Kiralama Danışmanı Seviye 4 ulusal yeterliliğine dayanıyor. Yeterlilik, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası tarafından hazırlanıp MYK Ticaret Sektör Komitesinde değerlendirildi ve 24 Ocak 2024'te MYK Yönetim Kurulunca onaylandı. Sınav ve belgelendirme işlemleri yalnızca MYK tarafından yetkilendirilmiş belgelendirme kuruluşlarınca yapılabiliyor.
Kimler için zorunlu?
Yönetmelik iki görev grubu tanımlıyor:
- Motorlu kara taşıtı kiralama sorumlusu: Gerçek kişi tacirler ile esnaf/sanatkâr işletmelerinde işletme sahibi; şirket ve tüzel kişilerde ise araç kiralama faaliyetini yürüten yetkili temsilci.
- Motorlu kara taşıtı kiralama danışmanı: İşletmeye sözleşmeyle bağlı kiralama personeli.
Mesleki Yeterlilik Belgesine sahip olmayan kişiler bu iki görevde istihdam edilemeyecek. Dolayısıyla zorunluluk yalnızca şirket sahibi veya şube yetkilisiyle sınırlı değil; müşteriyle kiralama sürecini yürüten personeli de kapsıyor. Muhasebe, insan kaynakları, temizlik gibi kiralama hizmetiyle doğrudan bağlantısı olmayan çalışanlar ise unvandan bağımsız olarak görev tanımına göre değerlendirilecek.
Uzun dönem filo kiralama kapsam dışında mı?
Evet. Bu, yönetmeliğin en kritik ayrımlarından biri. "Araç kiralama" veya "filo kiralama" günlük dilde günlük, kısa dönem ve uzun dönem kiralamayı birlikte ifade etse de yönetmelik bunları aynı kapsamda görmüyor.
Kapsam dışında olanlar:
- Uzun süreli kiralamalar (aynı kiracıya tek seferde veya kesintisiz dönemler halinde 30 gün veya daha uzun süreli hizmet)
- Kiracının tüketici niteliğinde olmadığı kısa süreli kiralamalar
- Paylaşımlı kiralamalar
- Kamp taşıtı kiralamaları
Bir işletme birden fazla kiralama modeliyle faaliyet gösteriyorsa her faaliyet kendi niteliğine göre değerlendirilmeli. Örneğin kurumsal uzun dönem filo kiralamanın yanında tüketicilere 29 güne kadar kısa dönem hizmet de sunan bir şirketin bu ikinci faaliyeti kapsama girebilir. Bu yüzden işletmelerin "filo kiralama şirketiyiz" tanımından hareket etmek yerine hangi müşteri grubuna, hangi sürelerle ve hangi sözleşme modeliyle kiralama yaptıklarını incelemesi gerekiyor.
Mevcut işletmeler de belge almak zorunda mı?
Yönetmelik, halihazırda faaliyet gösteren işletmelere bazı geçiş kolaylıkları tanıyor. En az ilköğretim mezunu olma, iflas durumuna ilişkin koşullar ve belirli suçlardan hüküm giymemiş olma şartlarından muafiyet gibi. Ancak Mesleki Yeterlilik Belgesi şartı bu istisnalar arasında yer almıyor. Sektörde uzun yıllardır faaliyet gösteriyor olmak, MYK belgesi yükümlülüğünü ortadan kaldırmıyor.
Ayrıca personel yükümlülüğü (MYK belgesi olmayanın istihdam edilememesi) için yetki belgesindeki gibi ayrı bir geçiş süresi tanımlanmamış. Bu hüküm yönetmeliğin genel yürürlük tarihi olan 1 Ocak 2027 itibarıyla geçerli olacak. Bu nedenle işletmelerin MYK hazırlıklarını yetki belgesi için tanınan son tarihe (1 Temmuz 2027) bırakmaması öneriliyor.
Belge nasıl alınır, sınav nasıl işler?
MYK belgesi bir eğitime katılarak değil, ölçme-değerlendirme sürecinde bilgi ve beceriyi kanıtlayarak alınıyor. Sınava girmek için önceden tanımlanmış bir eğitim veya iş deneyimi şartı yok. Aday, 24UY0569-4 yeterliliğinde yetkilendirilmiş bir belgelendirme kuruluşuna başvurup üç zorunlu birimin tamamında başarılı olmalı:
Teorik sınavlarda en az yüzde 70 başarı gerekiyor; yanlış cevaplar puan götürmüyor. A2 ve A3'te ayrıca performansa dayalı değerlendirme yapılıyor ve kritik adımların tamamı başarıyla tamamlanıp genel değerlendirmeden en az yüzde 80 alınmalı.
Belge beş yıl geçerli. Yenileme için ya belge süresi içinde toplam en az iki yıl (veya son altı ay) ilgili alanda çalışıldığını gösteren kayıtlar sunulmalı, ya da performans sınavları yeniden başarıyla verilmeli.
Yetki belgesi ile MYK belgesi farkı
Yetki belgesi işletme adına düzenlenir ve ticari faaliyetin yürütülebilmesi için gerekli. Mesleki Yeterlilik Belgesi ise gerçek kişiye verilir ve kiralama sorumlusu ya da danışmanının mesleki yetkinliğini gösterir. İki belge birbirine bağlı olduğu için işletmenin yetki belgesi alabilmesi için başvuruyu yapan kiralama sorumlusunun MYK belgesine sahip olması gerekiyor.
Diğer önemli değişiklikler
- Klasik taşıtlar hariç, model yılına göre altı yaşın üzerindeki araçlar kiralanamayacak.
- Kilometre sınırı elektrikli araçlarda 300 bin, diğerlerinde 180 bin km.
- Ağır hasar kaydı olan, ZMSS'si bulunmayan veya muayenesi geçersiz araçlar kiralamaya konu edilemeyecek.
- Nüfusu 30 bini aşan büyükşehir ilçelerinde en az beşi işletme adına tescilli toplam 10 araç (en az ikisi hibrit/elektrikli, biri yerli üretim); diğer bölgelerde en az ikisi işletme adına tescilli toplam beş araç.
- Bir - altı günlük kiralamada en fazla üç günlük, yedi - 29 günlük/haftalık kiralamada en fazla yedi günlük kira bedeli kadar; araç iadesinden sonra yedi gün içinde geri ödenmeli. Olağan aşınma / yıpranma için tüketiciden ücret alınamayacak.
Kritik tarihler
1 Ocak 2027 - Yönetmelik yürürlüğe girer. Bilgi Sistemi kurulmuş olmalı. MYK belgesiz personel çalıştırma yasağı başlar (erteleme yok).
1 Temmuz 2027 - Mevcut işletmelerin yetki belgesi alması için son tarih.
1 Ocak 2028 - Mevcut işletmelerin asgari araç sayısı, yaş ve kilometre şartlarına uyum için son tarih.
Bakanlık, belirtilen geçiş sürelerini bir yıla kadar uzatma yetkisine sahip.
İşletmeler şimdi ne yapmalı?
- Sunulan kiralama hizmetlerinin yönetmelik kapsamına girip girmediğini belirlemek.
- Kiralama sorumlusu ve danışmanı olarak görev yapan personeli tespit edip mevcut MYK belgelerini ve geçerlilik sürelerini kontrol etmek.
- Belgesi olmayan personel için yetkili kuruluşlardan sınav süreci planlamak.
- Yetki belgesi başvurusu için şirket kayıtlarını, şube yapısını ve filo kriterlerini gözden geçirmek.
Özellikle çok sayıda şube veya personeli olan işletmeler için sürecin son ana bırakılması sınav/belgelendirme yoğunluğu yaratabilir. Personel envanterinin şimdiden çıkarılması öneriliyor.
Uyumsuzluğun yaptırımı var mı?
Ticaret Bakanlığı, denetimleri doğrudan veya Ticaret İl Müdürlükleri aracılığıyla yürütebilecek. Yönetmeliğe aykırı hareket eden işletmelere ilgili mevzuat kapsamında idari yaptırımlar uygulanabilecek. Bu nedenle MYK belgesi, yalnızca bir insan kaynakları uygulaması değil, mevzuata uyum ve yetkilendirme sisteminin doğrudan bir parçası olarak ele alınmalı.
