18’inci yüzyıldan bugüne uzanan en gizemli tedavi yöntemlerinden homeopati, modern tıpla çatışmak yerine onu tamamlayan bir yaklaşım. Türkiye’de hızla yayılan bütüncül sağlık trendinin perde arkasını, sadece semptomları susturmak yerine ruhu, zihni ve bedeni aynı anda iyileştirmenin formülünü Eczacı ve Homeopat İlayda Işık Hancı ile konuştuk.
Remedy (Türkçe telaffuzu ile remedi) tam olarak nedir? Bitkisel ilaçlardan veya geleneksel takviyelerden farkı nedir?
Remedi bitkisel, hayvansal ve mineral kaynaklar kullanılarak elde edilir. Kaynak fark etmeksizin dilüe edilerek, yani sulandırılarak içinde madde kalmayacak seviyeye kadar seyreltilir. Bu seyreltme sürecinde o kaynağın dinamik etkisinin remediye geçtiği kabul edilir. Bitkisel ilaçlardan ve geleneksel takviyelerden ayrıldığı nokta ise tamamen doz ve yaklaşım biçimidir. Bitkisel ilaçlar ve takviyeler, kişinin hastalığına veya ihtiyacına göre seçilirken; remedi seçimi hastanın bütününü ele alır ve yaşam gücünü artırmayı hedefler. Bu sayede organizmada yeniden bir denge kurulması amaçlanır.
Homeopatinin temel felsefesini kısaca paylaşabilir misin?
Homeopatiyi en basit haliyle şöyle düşünebiliriz: vücut aslında iyileşmeyi bilir, sadece doğru şekilde desteklenmeye ihtiyaç duyar. Bu yaklaşım, 18’inci yüzyılda Alman hekim Samuel Hahnemann tarafından geliştirilmiştir. Hahnemann, “benzer benzeri iyileştirir” fikrini ortaya koyarak, bir maddenin sağlıklı bir insanda oluşturduğu belirtilerin, benzer belirtileri yaşayan bir kişide iyileşmeyi tetikleyebileceğini savunmuştur. Ancak homeopatide asıl odak hastalık değil, kişidir. Çünkü herkesin deneyimi, tepkisi ve yapısı farklıdır; bu nedenle aynı rahatsızlığa sahip iki kişi bile farklı şekilde ele alınır. Amaç yalnızca belirtileri bastırmak değil, zihinsel, duygusal ve fiziksel düzeyde vücudun yeniden dengeye gelmesini desteklemektir.
Dil altı tabletler, damlalar… Remedy’lerin özel bir saklama veya kullanım kuralı var mıdır?
Homeopatik remediler hassas şekilde hazırlanmış ürünlerdir ve kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar bulunur. Remedy kullanımı sırasında ürünün dil altında eritilmesi gerekir. Bu nedenle kullanım öncesinde ve sonrasında ortalama 20 dakika boyunca herhangi bir şey yenilmemesi ve içilmemesi önerilir. Kahve, nane ve mentol gibi güçlü aromalara sahip maddelerin frekansının remedinin frekansından daha yüksek olduğu düşünülür ve bu durumun etkisini azaltabileceği ifade edilir. Ancak baristalar gibi yoğun maruziyet söz konusu değilse, pratikte bu etkinin çok belirgin olmadığını söyleyebilirim.
Bir maddenin bu kadar seyreltilip hâlâ etkili olması okuyuculara şaşırtıcı geliyor. Bu mekanizma bilimsel olarak nasıl açıklanıyor?
Homeopatide seyreltme sürecinin nasıl etki oluşturduğu sorusu aslında yeni değil. Bu fikir ilk olarak Samuel Hahnemann’ın dikkatli gözlemleriyle ortaya çıkmıştır. Hahnemann, bazı maddeleri seyrelttikçe etkilerinin kaybolmak yerine daha “ince” ve güçlü bir şekilde ortaya çıktığını fark etmiş ve bu durumu yalnızca kimyasal miktarla açıklayamayacağını düşünmüştür. Bu gözlemler, seyreltme ve çalkalama sürecinin maddenin fiziksel varlığından ziyade “etkisel özünü” açığa çıkardığı fikrini doğurmuştur. Günümüzde yapılan bazı çalışmalar ise bu klasik görüşe farklı bir perspektiften yaklaşarak, yüksek derecede seyreltilmiş çözeltilerde nano düzeyde parçacıklar ve yapısal organizasyonlar bulunabileceğini ve bu yapıların potensine göre değiştiğini göstermektedir. Bu durum, seyreltmenin yalnızca azaltma değil aynı zamanda çözeltide yeni bir düzen oluşturma süreci olabileceği şeklinde yorumlanmaktadır.
Kimler önerebilir? Herkes eczaneden gidip kendi remedy’sini seçebilir mi?
Basit soğuk algınlığı gibi durumlarda kişi kendi remedisini seçebilir. Ancak burada önemli bir nokta var: aynı hastalıkta bile iki farklı kişinin semptomları farklı olabilir. Bu nedenle özellikle uzun süren şikayetlerde, hastayı bütüncül şekilde değerlendirebilmek adına eğitim almış bir hekim veya eczacıdan destek almak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.
Yan etki riski var mı? Bebeklerde, hamilelerde veya kronik ilaç kullanan bireylerde kullanımı güvenli midir?
Homeopatik remedilerin yan etki profili oldukça düşüktür. Neredeyse yok denecek kadar azdır. Bu nedenle uzman kontrolünde kullanıldığında bebekler, hamileler ve kronik ilaç kullanan bireyler için de güvenli bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
Türkiye’de homeopati farkındalığını nasıl değerlendiriyorsun?
Çözümsüz ya da katlanılması güç rahatsızlıklarla yaşamaya çalışan pek çok kişi, “bir de bunu deneyeyim” düşüncesiyle homeopatiye yöneliyor. Bu süreçte yaşanan küçük de olsa olumlu etkiler, yalnızca kişinin kendisinde değil çevresinde de fark ediliyor ve zamanla kulaktan kulağa yayılıyor. Türkiye’de özellikle bu tür bireysel deneyimler önemli bir rol oynuyor. Bununla birlikte son yıllarda bazı hekimlerin de bu alana ilgi göstermesi ve bilgi edinmesi, homeopatinin daha görünür ve konuşulur hale gelmesine katkı sağlıyor.
Batıdaki yaygınlıkla kıyasladığımızda, bizde en çok hangi şikayetler için başvuruluyor?
Türkiye’de en sık başvuru nedenleri arasında üst solunum yolu enfeksiyonları, mevsimsel alerjiler, sindirim sistemi hassasiyetleri ve stres ile uyku problemleri yer alıyor. Özellikle çocuklarda diş çıkarma süreci, sık hastalanma ya da huzursuzluk gibi durumlarda da ailelerin homeopatiye yöneldiğini görüyoruz.
Modern tıp ile homeopati birbirine karşı mı, yoksa birlikte ilerleyebilir mi?
Modern tıp ve homeopati farklı temellere dayanır. Ancak bu durum, iki yaklaşımın birbirine alternatif olması gerektiği anlamına gelmez. Doğru şekilde kullanıldığında, birçok kişi için tamamlayıcı olarak birlikte ilerleyebilen iki yaklaşım olarak değerlendirilebilir.
Eczacı İlayda Işık Hancı kimdir?
İlayda Işık Hancı, mesleğe adım attığı ilk yılda kendi eczanesini açarak sahada aktif bir yolculuğa başladı. 2016’dan bu yana Beşiktaş Gayrettepe’de hizmet veren Hancı, klasik eczacılık pratiğini bütüncül sağlık yaklaşımıyla genişleterek homeopati alanında da uzmanlaştı. Medipol Üniversitesi’nde Sağlık Bakanlığı onaylı akut homeopati eğitimini tamamlayan Hancı, eğitimine Londra’daki Center for Homeopathic Education bünyesinde devam ediyor. Özellikle hızlı gelişen hastalıklarda danışanlarına destek veren Hancı, bireyin yaşam gücünü merkeze alan bir sağlık yaklaşımını benimsiyor.
