Solunum yolu enfeksiyonlarının en çok arttığı mevsimdeyiz. Peki ya elimizde kış aylarında benzer semptomları taşıyan rahatsızlıkları ayırt etme rehberi olsaydı?
Kış mevsimi, solunum yolu enfeksiyonlarının artış gösterdiği kritik bir dönem. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve bölgesel halk sağlığı kuruluşları, COVID-19, grip (influenza) ve RSV (Respiratuar Sinsityal Virüs) gibi virüslerin aynı dönemde dolaşımının yükselmesinin tipik olmakla birlikte “üçlü salgın (triple epidemic)” riskini güçlendirdiğine dikkat çekiyor. Bu durum, özellikle sağlık sistemleri üzerinde ek yük oluşturabileceği gibi, bireylerin semptomları doğru yorumlamasını da kritik ve zor hale getiriyor.
Türkiye’de sağlık otoriteleri tarafından yapılan değerlendirmelere göre de bu kış mevsiminde COVID-19, grip ve RSV vakalarının artması bekleniyor ve geçmiş yıllardaki seyirlerin paralelinde artışların devam etmesi öngörülüyor. Halk sağlığı uzmanları, özellikle kapalı ve kalabalık ortamlarda bulaş riskinin yüksek olması nedeniyle bireysel korunma önlemlerinin önemini vurguluyor.
Dünya genelinde ise hem Kuzey hem de Güney Yarımküre özelinde solunum yolu enfeksiyonlarında gözlemlenen artış, bu üç virüsün eş zamanlı dolaşımına işaret ediyor. Örneğin Avustralya’da yeni bir influenza türünün hızla yayılması büyük sayıda vakaya neden olurken Kuzey Amerika ve Avrupa’da hem influenza hem de RSV aktivitelerinde erken ve beklenenden yüksek seviyeler saptandı. Uluslararası sağlık kuruluşları bu gelişmeleri izleyerek sağlık sistemlerinin hazırlıklı olmasını öneriyor.
Üç hastalığın ortak ve farklı yönleri
Peki, bizler kendimizin ve yakınlarımızın yaşadığı hastalıkları ayırt edebilir miyiz? Aşağıdaki bölümlerde, benzer semptomlarla seyreden bu üç enfeksiyonun nasıl ayırt edilebileceğini, hangi belirti ve bulguların hangi virüse daha olası şekilde işaret ettiğini pratik gözlemler ve bulgularla adım adım açıklıyoruz.
Üç hastalığın ortak belirtilerinden yola çıkmak, farkları hızlıca görmek açısından mantıklı olabilir. Öncelikle, üç enfeksiyonda da görülebilen yaygın semptomları hatırlayalım.
- Ateş
- Halsizlik, yorgunluk
- Öksürük
- Boğaz ağrısı
- Burun akıntısı veya tıkanıklığı
- Kas ve eklem ağrıları
Hastalıkların farkları ise bize yol haritamızı çizdirecek esas maddeler.
Grip (İnfluenza): Ani ve sert başlayan gripte kişi kendini birkaç saat içinde belirgin şekilde kötü hissedebilir. Ayırt edici özellikler ise şöyle:
- Yüksek ateş (38–40°C)
- Şiddetli kas ve eklem ağrıları
- Baş ağrısı
- Yoğun halsizlik (yatağa düşürecek düzeyde)
- Kuru öksürük
İpucu: “Sabah iyiydim, akşam çöktüm.” hissi gribi düşündürebilir.
RSV: RSV, her yaşta görülebilse de özellikle bebekler, küçük çocuklar ve yaşlılar açısından çok daha riskli bir hastalık. Erişkinlerde çoğu zaman soğuk algınlığı gibi hafif seyreder. Ayırt edici özellikler ise şöyle:
- Burun akıntısı ve tıkanıklığı ön planda
- Öksürük zamanla artar
- Hırıltılı solunum (özellikle çocuklarda)
- Ateş hafif ya da hiç olmayabilir
- Beslenme güçlüğü (bebeklerde)
İpucu: Öksürük ve solunum sıkıntısı giderek artıyorsa RSV akla gelmelidir.
COVID-19: COVID-19, varyantlara bağlı olarak çok farklı tablolarla ortaya çıkabilir elbette. Bu nedenle belirtilerin çeşitliliği ayırt edici bir faktör. İşte COVID-19’UN ayırt edici özellikleri:
- Boğaz ağrısı ve burun akıntısı sık görülür
- Kuru öksürük
- Ateş her zaman yüksek olmayabilir
- Tat ve koku kaybı (daha az görülse de hâlâ önemli bir işaret)
- İshal, mide bulantısı gibi ek belirtiler
İpucu: Semptomlar hafif başlayıp birkaç gün içinde dalgalı şekilde ilerliyorsa COVID-19 olasılığı göz önünde bulundurulmalı.
Dikkat! Doktora gitmeyi ne zaman düşünmeli
Aşağıdaki durumlarda mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalı.
- Şayet ateş üç günden uzun sürüyorsa
- Nefes darlığı veya göğüs ağrısı varsa
- Bebek, yaşlı veya kronik hastalığı olan biri hastalandıysa
- Semptomlar hızla kötüleşiyorsa
Unutulmamalıdır ki kesin tanı yalnızca doktor muayenesiyle ve testlerle konuyor. Evde yapılan gözlemler, sadece yön gösterici olabiliyor. Sonuçta kış aylarında yaşanan enfeksiyonları birbirinden ayrıştırmada, tek bir belirtiye odaklanmak yerine başlangıç şekli, semptomların baskınlığı ve hastalığın seyri birlikte değerlendirilmeli. Erken farkındalık hem doğru zamanda destek almayı hem de çevremizi korumayı sağlayacaktır.
UYARI!
Bu içerik, grip (influenza), RSV ve COVID-19 gibi solunum yolu enfeksiyonları hakkında genel bilgilendirme ve farkındalık oluşturma amacıyla hazırlanmıştır. Bilgiler tanı koyma, tedavi planlama veya tıbbi yönlendirme amacı taşımaz ve bir sağlık profesyonelinin değerlendirmesinin yerine geçmez.
